Thân nhiệt tăng là gì? Biểu hiện của cơ thể khi thân nhiệt tăng? Phân biệt nhiễm nóng, say nóng và say nắng?

1. Thân nhiệt tăng:

a. Khái niệm:

– Là một tình trạng cơ thể tích lũy nhiệt, do hạn chế quá trình tăng nhiệt vào môi trường hoặc do tăng sinh nhiệt, cũng có khi phối hợp cả hai.

b. Phân loại: Có 2 loại tăng thân nhiệt:

+ Tăng thân nhiệt do nhiệt độ môi trường quá cao (nhiễm nóng): gặp trong say nóng và say nắng.
+ Tăng thân nhiệt do RL trung tâm điều hòa nhiệt: gặp trong sốt.

2. Biểu hiện của cơ thể khi thân nhiệt tăng

a. Rối loạn của cơ thể khi nhiễm nóng:

– Giai đoạn 1: là gđ thích ứng nhằm tăng cường TN, giãn mạch ngoại biên, máu chảy nhanh, tăng bài tiết mồ hôi và hạn chế SN như: nằm yên, giảm chuyển hóa.

– Giai đoạn 2: Nếu sức nóng cứ tiếp tục tác động thì khả năng thích ứng TN giảm dần. Nhiệt lượng tích lại làm cho thân nhiệt tăng lên, cơ thể trong trạng thái hưng phấn, giãy dụa, kêu la, tăng trưởng lực cơ, tăng phản xạ, hô hấp nhanh và nóng. Chuyển hóa tăng, đặc biệt là CH protit, nito đào thải qua nước tiểu tăng lên và kéo dài nhiều ngày sau khi nhiễm nóng.

– Giai đoạn 3: Thân nhiệt tăng cao, ĐV chuyển qua giai đoạn ức chế: nằm yên, bất động, co giật, tuần hoàn, hô hấp giảm dần, mất phản xạ, RLCH năng lượng, RLCH nước – muối, axit – bazo, làm cho pH giảm, dự trũ kiềm giảm, gây nhiễm axit; ĐV chết vì ngừng hô hấp và ngừng tim.

b. Rối loạn trong sốt:

*) Giai đoạn sốt tăng:

– SN tăng và TN giảm, do đó tỷ số SN/TN >1
– Phản ứng tăng nhiệt đầu tiên là run rẩy, sởn da gà, rung cơ.
– Mặt khác phản ứng giảm thải nhiệt là co mạch dưới da, da tái nhợt, ttrưởng thế co quắp, không tiết mồ hôi.

*) Giai đoạn sốt đứng:

– SN vẫn cao hơn bình Thường
– Nhưng TN tăng do giãn mạch toàn thân: da trở nên đỏ và nhiệt độ ngoại vi tăng. Một thăng bằng mới xuất hiện, nhưng ở mức cao.
– Mặc dù trung tâm điều hòa nhiệt có rối loạn nhưng nó vẫn còn hoạt động và duy trì thân nhiệt ở mức độ cao hơn bình Thường.

*) Giai đoạn sốt lui:

– TN chiếm trưởngu thế qua mồ hôi, hơi thở mạnh, mạch ngoại biên giãn tạo điều kiện cho sự bốc nhiệt tăng lên.
– TN lớn hơn SN, nhiệt độ hạ xuống cho đến khi cân bằng lúc đầu được lặp lại và thân nhiệt trở lại bình Thường.
– Có thể có những bệnh súc thân nhiệt giảm đột ngột do đái nhiều, ra mồ hôi nhiều làm mất nước, huyết áp hạ gây trụy tim mạch lúc hết sốt.

3. Phân biệt nhiễm nóng, say nóng và say nắng?

– Giãn mạch ngoại biên, máu chảy nhanh, tăng bài tiết mồ hôi và hạn chế SN như: nằm yên, giảm chuyển hóa.
– cơ thể trong trạng thái hưng phấn, giãy dụa, kêu la, tăng trưởng lực cơ, tăng phản xạ, hô hấp nhanh và nóng. Chuyển hóa tăng, đặc biệt là CH protit, nito đào thải qua nước tiểu tăng lên và kéo dài nhiều ngày sau khi nhiễm nóng.

– Thân nhiệt tăng cao, ĐV chuyển qua giai đoạn ức chế: nằm yên, bất động, co giật, tuần hoàn, hô hấp giảm dần, mất phản xạ, RLCH năng lượng, RLCH nước – muối, axit – bazo, làm cho pH giảm, dự trũ kiềm giảm, gây nhiễm axit; ĐV chết vì ngừng hô hấp và ngừng tim.

– Thân nhiệt tăng lên nhanh chóng

– Các chức phận bị rối loạn nghiêm trọng

– Thở nhanh, nóng, thở có chu kỳ, mạch nhanh yếu, huyết áp hạ, đái ít hoặc vô niệu, không bài tiết mồ hôi, đôi khi hôn mê và co giật

– RLCH protit làm cho amoniac tăng, axit tăng, nhiễm độc nặng con vật có thể chết sau vài giờ trong tình trạng
trụy tim mạch.

– Say nắng hay gặp trong những ngày hè nóng bức, độ ẩm cao, thông thoáng kém. Tỷ lệ say nóng ở gà đẻ cao.

– Đtrưởnga con vật vào chỗ dâm mát, thông thoáng tốt tia nắng lên gáy và đỉnh đầu, Thường xảy ra ở xứ nóng, nhất
la những ĐV không quen chịu nắng.

– Say nắng xuất hiện do các tế bào TK của các trung tâm ở hành não và trung não (vốn nhạy cảm với nhiệt độ và tia
sóng ngắn) bị kích thích mạnh và sau đó rối loạn chức năng: điều nhiệt, hô hấp, tuần hoàn, thăng bằng,…

– Nếu bị nhẹ, con vật ủ rũ, nôn, vã mồ hôi, tuần hoàn và hô hấp nhanh, thân nhiệt tăng.

– Nếu nắng chiếu dọi kéo dài thì thân nhiệt tiếp tục tăng lên, các RLCH và chức phận càng trở nên nghiêm trọng, cuối cùng dẫn tới tử vong.

– Hay gặp ở xứ nóng, với những ĐV không quen chịu nắng

– Nếu đtrưởnga con vật vào chỗ râm mát, làm lạnh đầu và toàn thân, truyền dung dịch, rút nước não tủy,… thì vẫn có thể khỏi được.