Nguyên nhân bệnh là gì? Quan niệm khoa học về nguyên nhân bệnh học?

Nguyên nhân bệnh: Là yếu tố có hại, khi tác động lên cơ thể sẽ quyết định bệnh phát sinh và các đặc điểm phát triển của bệnh.

Quan niệm khoa học về nguyên nhân bệnh học: Dựa vào phƣơng pháp duy vật biện chứng để nêu lên mối quan hệ đúng đắn giữa nguyên nhân và điều kiện gây bệnh.

  • Nguyên nhân gây bệnh có vai trò quyết định điều kiện và điều kiện thì phát huy tác dụng của nguyên nhân
    • Nguyên nhân là yếu tố có hại tác động lên cơ thể sẽ quyết định bệnh phát sinh và các đặc điểm của bệnh.
    • Yếu tố gây bệnh đó phải đạt đến một cƣờng độ nhất định (độc lực, liều lƣợng cao,…), đặc điểm của bệnh chính là do nguyên nhân bệnh quyết định nên dựa vào đặc điểm của bệnh có thể khám phá ra nguyên nhân bệnh để từ đó xác định phƣơng pháp điều trị hữu hiệu.
    • Nguyên nhân bệnh chỉ có thể phát huy tác dụng trong những điều kiện cơ thể nhất định. Ví dụ: Bệnh THT do VK gram âm Pasteurella multocida gây ra nhƣng chỉ phát bệnh khi sức đề kháng của con vật bị giảm sút. Cƣờng độ của nguyên nhân bệnh cũng là một điều kiện.
  • Trong những điều kiện nhất định, nguyên nhân có thể trở thành điều kiện.
  • Trong hoàn cảnh nào đó, một số yếu tố là nguyên nhân, nhƣng trong hoàn cảnh khác nó lại trở thành điều kiện.
  • Ví dụ: Nuôi dƣỡng kém là nguyên nhân của bệnh suy dinh dƣỡng. Thiếu vitamin A là nguyên nhân của bệnh thiếu vitamin nhƣng nó lại là điều kiện cho các bệnh nhiễm khuẩn phát triển.

Tóm lại: Khi có nguyên nhân bệnh thì bệnh sẽ phát ra trong những điều kiện nhất định, ngƣợc lại nếu có đầy đủ các điều kiện mà không có nguyên nhân bệnh thì bệnh cũng không thể phát ra đƣợc.

anh-dong-vat-17

Quy luật nhân quả trong nguyên nhân bệnh học:

  • Mỗi bệnh (hậu quả) đều có nguyên nhân nhất định gây ra và nguyên nhân có trƣớc bệnh (hậu quả).
  • Nguyên nhân gây bệnh dù từ ngoài hay từ trong ra đều tác động lên cơ thể mà sinh ra bệnh.

Bệnh nào cũng có nguyên nhân nhất định gây nên.

  • Có nguyên nhân nhƣng không nhất thiết phát sinh ra bệnh (hậu quả) khi không có điều kiện.
  • Cùng một nguyên nhân trong điều kiện này có thể phát sinh ra bệnh, nhƣng trong điều kiện khác lại không phát sinh ra bệnh.
  • Cùng một nguyên nhân nhƣng tùy nơi tác động và tùy theo đáp ứng của cơ thể mà có những hậu quả khác nhau. Ví dụ: Tụ cầu khuẩn có thể gây nên áp xe khi vào trong da, gây nên ỉa lỏng khi vào ruột, gây nhiễm khuẩn huyết khi vào máu.
  • Một hậu quả có thể do nhiều nguyên nhân gây ra. Ví dụ: Viêm và sốt là những quá trình bệnh lý điển hình, trong đó các triệu chứng rất dễ dàng đƣợc xác định, nhƣng lại do rất nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên nhƣ: vi khuẩn, virus, cơ học, lý học, hóa học,…

Tóm lại:

  • Quan niệm KH về nguyên nhân bệnh học phải có tính chất toàn diện, nhìn nhận cả vai trò của nguyên nhân, điều kiện cũng nhƣ thể tạng, xác định đúng đắn tầm quan trọng của mọi yếu tố trong quá trình gây bệnh.
  • Trong điều trị: ngăn ngừa nguyên nhân, hạn chế tác dụng của điều kiện gây bệnh, tăng cƣờng hoạt động của thể tạng.