Bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus

Kiến thức cơ bản về bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus: Hình thái, Vòng đời, Bệnh tích, Triệu chứng, Chuẩn đoán, Phòng ngừa, Điều trị bệnh.

Hình thái bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus

  • Căn bệnh là ấu trùng Cysticereus cellulosae, thường ký sinh ở cơ lưỡi, cơ cổ, cơ mông, não, mắt tim, tổ chức dưới da. Ấu trùng là bọc mầu trắng, đường kính 8-10mm, có hình hạt gạo bên trong chứa dịch theertrong suốt và một đầu sán lộn ngược ra phía ngoài. Vỏ ngoài bọc là lớp mô liên kết.
  • Sán trưởng thành là taenia solium ký sinh ở ruột non người, dài 2-7m. Đốt đầu hình cầu, có 4 giác bám, có đỉnh đầu và hai hàng móc đỉnh gồm 22-32 móc. Đột cổ nhắn, hẹp. Sán có 700-1000 đốt. Đốt chưa thành thục, có chiều dài lớn hơn chiều rộng. Đốt già hình chữ nhật, tử cung phân 7-12 nhánh. Trứng hình tròn hoặc bầu dục.

Vòng đời bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus

Sán trưởng thành có đầu cắm sâu vào niêm mạc ruột non người để ký sinh.

Những đốt sán già được thải theo phân ra ngoài trong chứa đầy trứng. nếu ký chủ trung gian (lơn, ga, chó mèo…) nuốt phải trứng, ở ruột non thai 6 móc được giải phóng. Sau 24-72 giờ thai này chui vào mạch má, ống lâm ba ruột và theo hệ tuần hoàn veeg các cơ, lúc đầu hình bọc nước, sau 60 ngày trong bọc hình thành 1 đầu sán có đủ móc, giác và bọc này gọi là gạo lợn. Khi người ăn phải gạo lợn C. cellulosae ở trong đường tiêu hóa đầu sán nhô ra và cắm vào niêm mạc ruột non, tiếp tục phát triển sau 2-3 tháng thành sán trưởng thành T. solium và lại tiếp tục thải đốt già theo phân ra ngoài. Sán T. solium có thể tồn tại 25 năm ở người.

Bệnh tích bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus

Lợn nhiễm nhẹ không có biến đổi rõ rệt. Lúc đầu thai 6 móc di chuyển trong cơ thể làm tổn thương tổ chức. Khi gạo hình thành, nếu ở não, gây rối loạn thần kinh, còn ở cơ gây tổn thương không rõ.

Triệu chứng bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus

Không rõ, khi mổ mới thấy các thương tổn về bệnh lý. Nếu gạo ở não gây rối loạn thần kinh.

Người bị gạo thường có triệu chứng rõ: Nếu ở não thì gạo chèn ép, cản trở tuần hoàn máu, gây tụ máu, khi ở mắt thì mắt bị mờ, chảy nước mắt và co khai bị mù. Triệu chứng thường thấy : nhức đầu, bại liệt, co giật nôn mửa, rối loạn thị giác, suy nhược toàn thân. Khi ở cơ bệnh nhân bị mỏi đau cơ. Những gạo ở dưới da gây hiện tượng đau khó chịu.

Chẩn đoán bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus

  • Chẩn đoán khi gia súc còn sống: rất khó vì triệu chứng không điển hình.
  • Chẩn đoán bằng miễn dịch: lấy đầu sán ở trong bọc chế kháng nguyên tiêm nội bì(0,2ml). SAu khi tiêm 15-45 phút, nơi tiêm sưng và đỏ thì dương tính.

Phương pháp này kém chính xác, có thể dùng phương pháp ELISA để chấn đoán cho kết quả chính xác hơn.

  • Chẩn đoán sau chết. Chính xác nhất tìm gạo ở cơ dài, cơ lưỡi, cơ hàm và tim.

Phòng trị bệnh gạo lợn do ấu trùng Cysticercus

Bệnh gạo lợn là bệnh chung ở người và gia súc, phải kết hợp giữa thú y và y tế, áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp dưới đây:

Xây dựng củng cố và thực hiện nghiêm túc quy định kiểm nghiệm thịt. Nếu thấy gạo thì tùy mức độ nặng nhẹ mà xử lý: trên 4ocm thịt có trên 3 hạt gạo thì thịt phải hủy ngay, chế biến làm thức ăn cho gia cầm hoặc đem chon. Nếu 40cm chỉ có 3 hạt gạo thì xử lý theo một số phương pháp sau:

Luộc chín ở nhiệt độ 60-75 C, toàn bộ ấu trùng sẽ chết

  • Ướp muối: cho thịt vào nước muối đặc ướp 3 tuần lễ thì gạo bị chết.
  • Ướp lạnh từ 10-15C. Đối với gạo bò ướp khoảng 10 ngày, gạo lợn ướp 15 ngày.

Đẩy mạnh phong trào vệ sinh phòng bệnh cho người và gia súc gồm:

  • Xây dựng tốt hố xí hai ngăn, ngăn ngừa lợn, bò ăn phải đốt sán trong phân người.
  • Phải có chuồng lợn, chuồng bò, không thả rông lợn.
  • Nâng cao ý thức vệ sinh của nhân dân.

Chẩn đoán và điều tra bệnh sán dây bò, lợn cho người.

Phải chẩn đoán cho nhân dân ở vùng có dịch bằng cách hỏi bệnh nhân dân và kết hợp kiểm tra phân tìm đốt sán. Có nhiều loại thuốc: Diclophen, dương xỉ đực… nhưng hiện nay thường dùng một số bài thuốc sau:

  • Hạt bí ngô bỏ vỏ 50g
  • Hạt cau 70-100g
  • Sunfat manhe 20-30g